De moeder van Frankenstein

De titel van dit boek is eigenlijk weerzinwekkend en dat is het onderwerp eigenlijk ook, ware het niet dat Almudena Grandes het liefdevol heeft verpakt in het verhaal van een goed mens en er ruimschoots plaats is voor de liefde. Liefde tegen het decor van het ploertendom van het katholiek conservatieve corporatisme van Franco (en dan zeg ik het nog netjes). Gesanctioneerd, nee geëntameerd, door de katholieke kerk heeft dat staats corporatisme de levens verwoest van miljoenen Spanjaarden ná de burgeroorlog.

De verholen hoofdpersoon is Aurora Rodríguez Carballeira die in de nadagen van de republiek haar dochter, het wonderkind Hildegart, vermoord omdat ze niet voldoet aan het ideaalbeeld van de moderne vrouw die Aurora van haar wilde maken. Een historische achtergrond waarin ze het fictieve leven van Germán vervlecht die als kind getuige is van het bezoek van Aurora aan zijn vader die psychiater is. Tegen het eind van de burgeroorlog zorgt Germán’s vader dat hij het land kan ontvluchten en onderdak vind bij een Duitse psychiater in Zwitserland, op zijn beurt op tijd gevlucht voor de holocaust.

Uiteindelijk gaat Germán, dan werkzaam als psychiater in de kliniek van zijn beschermheer, terug naar Spanje om in het gekkenhuis (zo werd het genoemd) voor vrouwen in Ciempozuelos aan de slag te gaan met het nieuwe medicijn voor schizofrenie chloorpromazine, waar hij in Zwitserland zulke goede resultaten mee boekte.

Daar ontmoet hij Aurora weer, helemaal teruggetrokken in zichzelf en met plannen om nog een keer zwanger te worden en het dan beter te doen. De wurggreep van de kerk op het gesticht is op vele manieren verstikkend. Bijvoorbeeld voor de hulpverpleegster María Castejón, de arme kleindochter van de tuinman van het door nonnen gerunde gesticht. Het voert te ver om alle verwikkelingen hier uit de doeken te doen. Maar die zijn, inclusief de amoureuze avonturen van Germán en María, los van en met elkaar, zeer de moeite waard.

Ook de moeite waard is het plaatsen van de mannelijke afdeling van het gesticht in het licht van de eugenese gepropageerd door de Spaanse toonaangevende en gedecoreerde psychiater Antonio Vallejo-Nájera. Onder zijn leiding zijn ongeveer 30.000 pasgeborenen uit “rode” gezinnen gerukt en opgegroeid in goede conservatieve katholieke gezinnen. Dat overkomt ook een jonge vrouw in het gesticht waar Germán werkt, verkracht door een (on)bekende ziet hij hoe het kind direct na de bevalling geroofd wordt en de vrouw te horen krijgt dat de baby doodgeboren is. Deze grootschalige scam werd gerund door de kerk en de staat, net zoals een aantal andere enorme mensenrechtenschendingen.

Almudena Grandes heeft meer geschreven over het Spanje kort na de burgeroorlog, maar in dit boek raakt ze vele snaren die nog steeds resoneren in het hedendaagse Spanje, ook in de politiek.

De moeder van Frankenstein door Almudena Grandes, oorspronkelijke titel La madre de Frankenstein, vertaald uit het Spaans door Mia Buursma en Rikkie Degenaar. Uitgegeven door Signatuur, Amsterdam, november 2020

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s