Waarom weet ik dat niet meer? Ik woonde in de buurt*, werkte ** om de hoek … toch? Of was ik toen net naar Barcelona verhuisd. Maar dan nog … Heel Spanje was in rep en roer, lees ik nu op internet. Maar ik weet het niet meer … 

23 oktober 1980 ontplofte een gasleiding in de kelder van een school in Ortuella, 50 kinderen van 5-6 jaar kwamen om samen met drie volwassenen. Hoe kan je dat niet meer weten? Ik weet het niet. Mijn toenmalige echtgenote was vier maanden zwanger van mijn eerste zoon, die later in Barcelona geboren zou worden, nog onbewust van het drama dat zich in 1984 zou voltrekken. Daardoor heb ik het niet verdrongen, zou je zeggen. Na die ontploffing was er nog ophef over de foto’s die in de pers verschenen, waar de verminkte kinderen herkenbaar in beeld werden gebracht. Kan ik me ook niet herinneren en ik las echt wel de kranten, keek naar het nieuws, toen ook.

Fernando Aramburu weet het wel en vertelt het verhaal vanuit verschillende perspectieven. Van de grootvader en de moeder van een van die kinderen. Hartverscheurend, te herkenbaar, te dichtbij en toch doorgelezen. Opa spreekt met zijn kleinzoon alsof hij er nog is, bezoekt zijn graf, gaat met hem naar school, richt een kamer in zijn appartement in met de spullen uit de kamer van zijn kleinzoon, gaat met hem naar San Mamés. De dochter probeert na een tijdje door te gaan met haar leven, wil de kamer van haar zoon uitruimen en maakt zich zorgen over haar vader. Twee perspectieven op dezelfde gebeurtenis. Zoals dat bij ons ook was in 1984, zonder echt begrip wederzijds. Te ingrijpend, jawel.
Er is ook nog een geheim, waar de vader van de kleinzoon achter komt maar nooit met zijn vrouw bespreekt en een ander meer persoonlijk drama, maar centraal staat hoe grootvader en moeder zich verhouden tot hun grote verlies.

Kortom, een aangrijpende gebeurtenis op z’n Aramburu’s herteld, zeer de moeite waard ***.

Onze jongen door Fernando Aramburu, oorspronkelijke titel El niño, vertaald uit het Spaans door Hendrik Hutter, uitgegeven door Uitgeverij Wereldbibliotheek te Amsterdam op 2 oktober 2025

*ik woonde in Getxo aan het Playa de Ereaga, op de oostelijke oever van de Ria Nervión, in de buurt van Bilbao

** ik werkte in Urioste op de westelijke oever van die Ria, het dorp naast Ortuella. Ik ging dagelijks over van de ene oever naar de andere met de Puente Colgante, een constructie van twee stalen torens met een gondel dat heen en weer gaat. 

***In 2024 werd bekend dat Netflix het boek wilde verfilmen, de gemeenteraad van Ortuella nam unaniem een motie aan met het verzoek aan Netflix om dat, uit respect voor de slachtoffers en nabestaanden, niet te doen. In juli 2025 zijn de opnames afgerond en begin 2026 verwacht men de film in Spaanse bioscopen en daarna op Netflix. Fernando Aramburu was naar verluid tevreden met de manier waarop er met zijn novelle was omgegaan, met respect voor het verhaal en de slachtoffers.